IJUE ULAYA NA HISTORIA YA KUZAA MADOLA MAKUBWA

-
Inaandikwa na Fikiri Salum

ULAYA (asili ya jina ni neno la Kiarabu, Wilayaatuni, inaitwa pia Uropa kutoka Kigiriki European ama Ueram jina la Mungu jike Europa) ni bara lililoko katika kaskazini ya dunia likipakana na bahari ya Aktiki upande wa kaskazini, bahari ya Atlantiki upande wa magharibi na bahari ya Mediterranean upande wa kusini.

Mpaka wake wa mashariki kwa kawaida hufafanuliwa kupitia milima ya Uraia, mto Uraia, bahari nyeusi, ingawa mipaka hii ni ya kijiografia na kihistoria zaidi kuliko ya kisiasa.

Kwa eneo la takribani kilomita za mraba milioni 10, 18, Ulaya ni bara dogo la pili baada ya Australia lakini lina idadi kubwa ya watu, ikifikia zaidi ya milioni 750, na yenye msongamano mkubwa wa watu duniani.

Ulaya ina historia ndefu na imechangia pakubwa katika maendeleo ya kisiasa, kiuchumi na kitamadumi duniani, bara hili lina mataifa 44 yanayotambulika kimataifa yakiwemo mataifa makubwa kama Ujerumani, Ufaransa na Uingereza.

Lakini pia ni pamoja na mataifa madogo kama Vatikani na Liechtenstein, Umoja wa Ulaya (EU) ni moja ya miungano muhimu ya kisiasa na kiuchumi katika bara hili, ikiwa na wanachama 27.

Aidha, Ulaya imekuwa kitovu cha mapinduzi mbalimbali kuanzia mapinduzi ya kitaaluma, na ya viwanda hadi maendeleo ya demokrasia ya kisiasa, na imeendelea kuwa na ushawishi mkubwa katika masuala ya kimataifa.

UTAWALA

Katika karne ya 20 baada ya vita kuu mbili, nchi mbalimbali za Ulaya zilianza kushirikiana kwa njia mbalimbali.

BARAZA LA ULAYA LINA NCHI WANACHAMA 47

Mkutano wa usalama na ushirikiano katika Ulaya (Marekani na Kanada ni wanachama pia), Umoja wa Ulaya wenye nchi wanachama 28 tangu mwaka 2013.

ULAYA IMEPANGWA KWA UKANDA, INA KANDA NNE

Katika orodha inayofuata KANDA zinatajwa katika utaratibu wa Umoja wa mataifa (UN Categorizations/map).

Lakini utaratibu huo haukubaliki ndani ya Ulaya kwa nchi za Ulaya ya kati, Wajerumani, Waustralia, Waswisi, Wacheki, Waslovakia na Wapoland hukubaliana ya kwamba wenyewe si Ulaya magharibi wala mashariki ila Ulaya ya kati.

Kuna majadiliano kuhusu mipaka ya kanda hili yasiyokwisha bado kwa mfano suala la Hungaria au Latvia.

NCHI ZA ULAYA

Orodha kamili ya nchi za Ulaya ikitaja ukubwa na mito mkubwa zaidi pamoja na lugha rasmi orodha hii haionyeshi ukanda wa nchi husika, na hii ni idadi kamili ya nchi na mji mkuu wake na kanda zake zote za Ulaya.

ULAYA MASHARIKI

Beralus. Mji mkuu ni Minsk
Bulgaria mji mkuu ni Sofia
Jamhuri ya Czeck mji mkuu Prague
Hungary mji mkuu ni Budapest
Moldova mji mkuu ni Chisinau
Poland mji mkuu ni Warsaw
Romania mji mkuu ni Bucharest
Slovakia mji mkuu ni Bratislava
Russia mji mkuu ni Moscow
Ukraine mji mkuu ni Kiev.

ULAYA KASKAZINI

Denmark mji mkuu ni Copenhagen
Estonia mji mkuu ni Tailinn
Finland mji mkuu ni Helsinki
Iceland mji mkuu ni Reykjavik
Ireland mji mkuu ni Dublin
Latvia mji mkuu ni Riga
Lithuania mji mkuu ni Vilnius
Norway mji mkuu ni Oslo
Sweden mji mkuu ni Stockholm
Uingereza mji mkuu ni London.

ULAYA MAGHARIBI

Austria mji mkuu ni Vienna
Ubelgiji mji mkuu ni Brussels
Ufaransa mji mkuu ni Paris
Ujerumani mji mkuu ni Berlin
Liechtenstein mji mkuu ni Vaduz
Luxembourg mji mkuu ni Luxembourg City
Monaco mji mkuu ni Monaco City
Uholanzi mji mkuu ni Amsterdam
Uswisi mji mkuu ni Born.

ULAYA KUSINI

Albania mji mkuu ni Tirana
Andorra mji mkuu ni Andorra la Veila
Bosnia na Herzegovina mji mkuu ni Sarajevo
Kroatia mji mkuu ni Zagreb
Cyprus mji mkuu ni Nicosia
Ugiriki mji mkuu ni Athens
Italia mji mkuu ni Roma
Malta mji mkuu ni Valletta
Montenegro mji mkuu ni Podgorica
Macedonia kaskazini mji mkuu ni
Skopje
San Marino mji mkuu ni Marino City
Serbia mji mkuu ni Belgrade
Slovenia mji mkuu ni Ljubljana
Hispania mji mkuu ni Madrid
Vatikani mji mkuu ni Vatikani City
Ureno mji mkuu ni Lisbon

MWISHO



Machapisho maarufu kutoka blogu hii

FIFA yatoa orodha ya vilabu bora duniani, Simba na Yanga zachuana vikali

-
Picha
SHIRIKISHO la Soka Afrika (CAF) limetoa orodha ya viwango vya ubora wa klabu barani, Simba ikiendelea kuwa juu ya klabu nyingine za Tanzania, nafasi ya tano. Orodha hiyo imetoka leo kuelekea droo ya hatua za awali za michuano ya klabu Afrika ambayo kwa mara ya kwanza kihistoria itafanyika nchini katika studio za Azam Tv, Tabata Jijini Dar es Salaam. Yanga ambayo kama Simba itashiriki Ligi ya Mabingwa — yenyewe inashika nafasi ya 12, wakati timu nyingine katika orodha hiyo ni Namungo FC wanaoshika nafasi ya mwisho, ya 75 kwa pamoja na Salitas FC ya Burkina Faso, Ahli Benghazi ya Libya na NAPSA Stars ya Zambia. Kwa msimu ujao mbali na Simba na Yanga kushiriki Ligi ya Mabingwa, Azam FC na Singida Black Stars zitashiriki michuano ya Kombe la Shirikisho Afrika.
Endelea kusoma

HISTORIA YA TIMU YA MASHUJAA YA KIGOMA, KUMBE NI SHEA YA JESHI NA WANANCHI

-
Picha
Timu inaitwa Mashujaa Lake Tanganyika FC ( Mashujaa FC ) ilianza rasmi kampeni yake ya kupanda Ligi Kuu tarehe 29/9/2018 na imepanda Ligi Kuu 25/06/2023 miaka mitano ya kupambana kwenye Ligi Daraja la kwanza Championship. Timu hii inaendeshwa kwa ushirikiano wa pande mbili kati ya Jeshi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ) na Halmashauri ya Manispaa ya Kigoma Ujiji kwa niaba ya Wananchi wa Kigoma. Muelewe hapa maana wengi wanasema ni timu ya Jeshi asilimia 100% Nembo ya timu ni Sokwe Dume, Shujaa wa Hifadhi za Gombe na Mahale zilizopo mkoani Kigoma. Rangi ya kwanza ya jezi ya timu (first kit) ni hiyo hapo chini na kwenye nembo ya timu ni rangi za tunda la michikichi (mawese ). Hii kama njano ni mawese yaliyoganda na huo wekundu ni mawese ya moto. Ukishika tunda la Mse juu utaona wekundu na ukikata katikati utaona njano. Nyeupe ni ‘nazi’ ya Mse hizi ni alama za utajiri wa Kigoma Jezi nyingine ni blue inayowakilisha Ziwa Tanganyika na Jezi nyingine ni Nyeupe
Endelea kusoma

Beno Ngassa mdogo wa Mrisho Ngassa anayekipiga Tanzania Prisons

-
Picha
Miongoni mwa viungo wa pembeni wanaofanya vizuri ni Benodict Khalfan Ngassa ambaye amekuwa akifanya vizuri. Ngassa ambaye ni mtoto wa mchezaji wa zamani wa Pamba Jiji na Simba SC, Khalfan Ngassa, pia ni mdogo wa kiungo mshambuliaji wa zamani wa Yanga, Simba na Azam, Mrisho Ngassa anatajwa ni mmoja kati ya wachezaji wanaotazamiwa kufanya makubwa siku za usoni. Mambo Uwanjani Blog itawaletea Makala maalum ya kiungo huyo hatari ambaye ndoto zake ni kufuata nyayo za kaka yake Mrisho Ngassa. Beno Ngassa
Endelea kusoma